GDAŃSK
btr45

MS Batory

0
(0)

Last Updated on 23 marca 2021 by kudlatyxp

Położenie stępki pod budowę MS Batory

29 listopada 1933 podpisano umowę z władzami stoczni z Monfalcone na budowę dwóch bliźniaczych jednostek pasażersko-towarowych. Wartość kontraktu wraz z odsetkami wynosiła ok. 1,9 mln dolarów. 13 grudnia 1933 podpisano umowę o dostawie włoskim kolejom polskiego węgla. Dostawy miały mieć wartość 60 milionów lirów co stanowiło większość kontraktu na statki warte 69 milionów lirów.W 1934 Polskie Transatlantyckie Towarzystwo Okrętowe S.A. zmieniło nazwę na Gdynia-Ameryka Linie Żeglugowe S.A.

Pierwszy ze statków nazwano “Piłsudski”. Imię dla drugiej jednostki stało się przedmiotem dłuższej dyskusji. Ze strony Polonii amerykańskiej padła propozycja nadania imienia “Paderewski”. Armator preferował nazwanie statku “Kościuszko” po wycofywanej ze służby starszej jednostce. Ostatecznie wybrano nazwę “Batory”.

MS Batory

Położenie stępki pod budowę MS “Batory” nastąpiło 1 maja 1934 roku, statek otrzymał numer budowy 1 127. Wodowanie kadłuba odbyło się 3 lipca 1935 roku, a matką chrzestną była Jadwiga Barthel de Weydenthal. Pierwsze doświadczenia z eksploatacji MS “Piłsudski” pokazały jego nie najlepsze własności morskie, w związku z tym na budowanym “Batorym” należało wprowadzić drobne zmiany techniczne. 8 kwietnia 1936 roku, dwa miesiące po terminie przewidzianym w kontrakcie, nastąpiło przejęcie statku ze stoczni. MS “Batory” był dwuśrubowym motorowym statkiem pasażerskim mogącym w momencie oddania do służby przewozić 760 pasażerów i 1200 t ładunku. W tym czasie jego pojemność wynosiła 14 287 BRT, nośność 5 560 t. Statek posiadał 7 pokładów użytkowych, wśród których były: pokład słoneczny (sundeck), łodziowy (boat-deck), spacerowy (promenada-deck) a także pokłady A, B, C i D.[2] Kadłub był podzielony dziewięcioma grodziami wodoszczelnymi. Nowością na jednostkach tego typu było posiadanie kabin tylko dwóch klas: III i turystycznej. Dzięki takiemu rozwiązaniu można było lepiej planować rejsy i zaoferować klientom korzystniejsze warunki podróży. 21 kwietnia wyruszył w swój pierwszy rejs, z wycieczką po trasie: Wenecja-Dubrownik-Barcelona-Casablanca-Funchal-Lizbona-Londyn-Kanał Kiloński-Gdynia, gdzie zawinął 11 maja 1936 roku. 17 maja w Gdyni nastąpiło uroczyste podniesienie bandery. W dziewiczą podróż z Gdyni do Nowego Jorku wyruszył 18 maja 1936 roku pod dowództwem kpt. Eustazego Borkowskiego.

Czytelnia na Batorym

W zależności od warunków pogodowych rejsy na tej trasie trwały od ośmiu do dziewięciu dni. Dzięki nowym statkom udział GAL-u w przewozach międzynarodowego stowarzyszenia armatorów transatlantyckich wzrósł z 1,5 procenta w 1935, do 3 procent w 1938. 3 czerwca 1937 roku jednostka została poważnie uszkodzona przez pożar w odległości 800 Mm od brzegów amerykańskich. Pomimo zniszczenia instalacji elektrycznej w maszynowni, statek dotarł do New Yorku o własnych siłach. Naprawa trwała do 3 lipca tego roku. Do wybuchu wojny pływał na trasie Gdynia-Kopenhaga-Nowy Jork-Halifax, odbywając 39 rejsów na tej trasie, a także 9 rejsów wycieczkowych. Po rozpoczęciu wojny zawinął do St. John´s na Nowej Fundlandii, potem udał się do New Yorku via Halifax, gdzie wszedł 5 września 1939 roku. 19 września na Batorym doszło do strajku, zakończonego 22 września zejściem części załogi oraz usunięciem kapitana E. Borkowskiego za statku, zdając obowiązki dowódcy statku I. oficerowi kpt.ż.w. Franciszkowi Szudzińskiemu. Tego samego dnia statek przeszedł do Halifaxu gdzie stał do początku grudnia. 5 grudnia 1939 roku przeszedł w czarter Ministry of Shipping, a następnego dnia dowództwo objął kpt. ż.w. Edward Pacewicz. Statek poddano przebudowie adaptacyjnej i uzbrojono.

Kabina I klasy na Batorym

23 grudnia wyszedł z Halifaxu do Glasgow, płynąc w konwoju wiozącym 1. Kanadyjską Dywizję Piechoty, do portu przeznaczenia zawinięto 31 grudnia. W styczniu i lutym 1940 roku pływał po Morzu Śródziemnym i Czerwonym. 22 lutego zawinął do Liverpoolu w celu przebudowy mającej na celu zwiększenie liczby przewożonych pasażerów. W marcu 1940 roku miał przewoźċ żołnierzy korpusu ekspedycyjnego do Finlandii, ale nic z tego nie wyszło, bo Finlandia skapitulowała. A w I. dekadzie kwietnia 1940 roku miał transportowaċ wojsko w celu okupacji rejonu Narwiku w Neutralnej Norwegii, do czego też nie doszło z powodu agresji niemieckiej na ten kraj. 15 kwietnia 1940 roku przewiózł wojsko do Harstad w Norwegii, dwa dni później był już z powrotem w Szkocji. 13 maja wyruszył z Glasgow do Harstad z transportem żołnierzy, na pokładzie znajdowali się także norwescy ministrowie. W drogę powrotną do Gourock zabrał transport rannych. 5 czerwca zjawił się w Harstad zabrał 2268 żołnierzy wycofującego się korpusu ekspedycyjnego i w konwoju osłanianym przez okręt warsztatowy Vindictive, 10 czerwca dotarł do ujścia rzeki Clyde.

Kabina klasy I

Potem przewiózł do Brestu, gdzie dotarł 14 czerwca, III. batalion Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich i pewną liczbę Francuzów. 16 czerwca 1940 roku rozpoczęto ewakuację z portów francuskich, w pierwszym rejsie z St. Nazaire do Plymounth przewieziono ponad 2 300 osób. W kolejnym rejsie trzeba było zaprowadziċ porządek wśród załogi hotelowej przy pomocy plutonu marynarzy z ORP Gdynia. 21 czerwca statek zjawił się na redzie St. Jean de Luz, skąd w ciągu doby zabrał (według różnych źródeł) od 2 100 do 3 000 osób. Zeszli oni ze statku 24 i 25 czerwca w Plumouth, w tym też czasie nastąpiła zmiana na stanowisku dowódcy jednostki, którym został kpt. ż. w. Zygmunt Deyczakowski. 5 lipca 1940 roku wyszedł z Greenock w składzie szybkiego konwoju do Halifaxu z ładunkiem angielskiego złota i papierów wartościowych, oprócz tego ładunku wiózł 36 skrzyń z wawelskimi arrasami i innymi precjozami ewakuowanymi z Polski. W drogę powrotną zaokrętowano 1 200 żołnierzy kanadyjskich, którzy zeszli z pokładu 2 sierpnia w Liverpool. 5 sierpnia 1940 roku wyruszył w jedną ze swych najsłynniejszych podróży, z ewakuowanymi dziećmi do Australii. W czasie tego rejsu otrzymał miano „rozśpiewanego statku”, a mali pasażerowie zostali wyokrętowani w australijskich portach do 16 sierpnia. 2 listopada statek wyszedł do Wellington na Nowej Zelandii, gdzie 6 listopada przyjął na pokład 1300 żołnierzy, których wyokrętowano 15 grudnia w Suezie. Następnie Batory popłynął, wokół Afryki, do Gourock, gdzie zjawił się 8 lutego 1941 roku. Dwa dni później zjawił się w Glasgow w celu dokonania remontu i wzmocnienia uzbrojenia przeciwlotniczego. Po zakończeniu prac stoczniowych, 26 lutego zaokrętowano 1850 pasażerów i 9 marca zeszli oni ze statku w Halifaxie. 1 kwietnia w Halifaxie generał Władysław Sikorski złożył wizytę na Batorym. 10 kwietnia wyruszył w małym konwoju do Islandii, skąd pod eskortą wyszedł do Gourock. Po tym rejsie statek rozpoczął treningi do operacji desantowych, 18 czerwca wizytę na statku złożył prezydent Władysław Raczkiewicz.

Kabina klasy turystycznej

W grudniu 1941 roku samotnie wyruszył z posiłkami do Gibraltaru, a w rejsie powrotnym wiózł rodziny obrońców i grupę Polaków zwolnionych z obozu Miranda del Ebro w Hiszpanii. W styczniu 1942 roku popłynął na wody Afryki Zachodniej, skąd powrócił do Glasgow 22 marca. Od kwietnia do połowy czerwca dwukrotnie przewiózł oddziały kanadyjskie na trasie Halifax-Gourock. Następnie wyszedł z wojskiem w konwoju do Freetown, Takoradi i Lagos, skąd udał się do New York. Tutaj zaokrętował żołnierzy amerykańskich i przez Halifax oraz Reykjavik (gdzie zeszli z pokładu Amerykanie) wrócił 25 sierpnia do Gourock. Jeszcze w tym samym miesiącu stanął na doku w Glasgow w celu dostosowania do roli transportowca desantowego. Następnie cały czas prowadzi ċwiczenia desantowe do planowanego lądowania w Afryce Północnej. 11 września 1942 roku zaokrętowano w Liverpoolu żołnierzy amerykańskich i 26 października wyszedł w składzie konwoju KMF-1 do rejonu Oranu. Desant wysadzono w 8 listopada w zatoce Mersa Bu Zajar. Następnie jednostka wyruszyła w podróż powrotną i 17 listopada stanęła w Gourock. W dniach od 27 listopada do 6 grudnia 1942 roku przewiózł transport żołnierzy do Algieru. Tutaj, 9 grudnia, stojąc na redzie portu włoskie samoloty torpedowe dokonały próby storpedowania Batorego, ale torpeda trafiła w sąsiedni statek z amunicją. 10 grudnia wyszedł z Algieru w składzie konwoju KMF-4 i 22 grudnia dotarł do Gourock. W I. kwartale 1943 roku jeszcze dwukrotnie podążał z Gourock do Algieru, przewożąc oddziały wojska.

Kabina klasy I

Następny kwartał spędził przygotowaniach do inwazji na Sycylię. 28 czerwca wyruszył z Gourock w składzie konwoju KMF-18, mając 1843 żołnierzy na pokładzie, których wyokrętowano 10 lipca koło przylądka Passero na Sycylii. Jeszcze tego samego dnia odszedł na Maltę skąd następnego dnia wyszedł w konwoju do Aleksandrii. W trakcie podróży miał kolizję z holenderskim statkiem Christiaan Huygens, w związku z czym 15 lipca został w Aleksandrii dokowany i 29 lipca wyruszył na remont do Bombaju. Po trzymiesięcznym remoncie, od 26 listopada 1943 roku Batory transportował ludzi (w tym wielu obywateli polskich) na wodach Oceanu Indyjskiego. W połowie stycznia 1944 roku powrócił na Morze Śródziemne, gdzie odbył 11 podróży z żołnierzami II. Korpusu Polskiego na trasie porty egipskie-Tarent. Przed wyruszeniem w pierwszą podróż, 19 stycznia jednostkę wizytował generał Władysław Anders. 19 czerwca dowódcą został kpt. ż. w. Edward Pacewicz. 28 lipca wyruszył z Aleksandrii w ostatnią dwunastą podróż z polskimi żołnierzami do Tarentu. 9 sierpnia 1944 roku rozpoczęto załadunek żołnierzy francuskich przeznaczonych do inwazji w południowej Francji, a Batory został flagową jednostka głównodowodzącego wojsk francuskich, gen. Jean de Lattre de Tessigny. Desant wysadzono 16 sierpnia pod St. Tropez, po czym jednostka udała się do Oranu. Od 12 września, przez kolejny miesiąc, wykonał trzy podróże z wojskiem (z Oranu lub Neapolu) do Marsylii.

15 października wyszedł z Algieru w konwoju do południowej Anglii z transportem 1800 żołnierzy. 22 października w Plymouth zaokrętowano dyplomatów państw alianckich, akredytowanych przy rządzie francuskim. Zeszli oni na ląd następnego dnia, w ujściu rzeki Morlaix. Następnie Batory poddany został remontowi w Glasgow, który zakończył się 14 grudnia. W trakcie remontu, 9 listopada, na statek powrócił jego dowódca kpt. ż. w. Zygmunt Deyczakowski. 19 grudnia wyszedł z Glasgow w konwoju Indii z brytyjskimi urzędnikami na pokładzie, których wyokrętowano 11 stycznia 1945 roku w Bombaju. 14 stycznia wyszedł w konwoju z Bombaju do Mombasy, a stamtąd przez Morze Śródziemne powrócił do Gourock, gdzie zawinął 20 lutego. Następnie do maja poddany został remontowi. W tym czasie znajdował się w dyspozycji United Maritime Authority, przewoził żołnierzy do ich ojczystych krajów: z Islandii, z Funchal na Maderze i Neapolu. 9 lipca w związku z cofnięciem uznania dla rządu londyńskiego, ze statku zeszła większośċ załogi. 13 lipca podpisano umowę z brytyjskim Ministry of War Transport dotyczącą dzierżawy Batorego na zasadach „bare boat charter” i dwa dni później opuszczono polską banderę, oddając statek w zarząd brytyjskiemu armatorowi Lamport & Holt Line Ltd. Ponieważ Brytyjczykom zabrakło ludzi do obsadzenia jednostki, zatrudnili oni dotychczasową załogę. 2 sierpnia 1945 roku wyszedł z Glasgow do Port Saidu, gdzie wyokrętowano pasażerów 9 sierpnia. Przez Następne pół roku woził brytyjskich żołnierzy z Bliskiego Wschodu do portów południowej Francji, 28 grudnia powrócił do Glasgow, gdzie poddano go remontowi. 4 stycznia 1946 roku kapitan Deyczakowski zdał dowodzenie kpt. ż. w. Franciszkowi Szudzińskiemu. Remont statku zakończył się w końcu stycznia. 2 lutego jednostka wyruszyła z wojskiem do Port Saidu, gdzie dotarła 10 lutego, następnie skierował się do Bombaju, gdzie zjawił się 20 lutego.

Batory w Nowym Yorku

Tutaj zaokrętowano brytyjskich żołnierzy i skierował się do Glasgow, gdzie przybył 16 marca. 2 kwietnia został zwrócony GAL-owi i podniesiono na nim ponownie polską banderę. 15 kwietnia kapitan Szudziński zdał statek kpt. ż. w. Janowi Ćwiklińskiemu. W końcu kwietnia skierowano go do rekonwersji na statek pasażerski. Zadanie to otrzymała stocznia Mercantile Marine Engineering & Graving Docks Co. S.A. w Antwerpii, po czterech miesiącach planowano przebudowę zakończyć. W czasie prac stoczniowych, 26 lipca 1946 roku, w radiokabinie statku wybuchł groźny pożar, który mało brakowało, a zniszczyłby Batorego. Przebudowę zakończono 1 kwietnia 1947 roku, od razu (tzn. po zakończeniu prób zdawczo-odbiorczych – 5 kwietnia) udał się New Yorku (zawijając po drodze do Southampton). 30 kwietnia 1947 roku powrócił (po raz pierwszy po wojnie) do Gdyni. Na linii północnoamerykańskiej pływał do kwietnia 1951 roku, kiedy w wyniku szykan ze strony USA, linię zawieszono, po odbyciu 46 rejsów. W międzyczasie (od 1 stycznia 1951 roku) stał się własnością Polskich Linii Oceanicznych. Od kwietnia do 18 lipca 1951 roku w brytyjskiej stoczni Palmers Shipbuilding & Iron Co., Ltd w Hebburn-on-Tyne poddano go adaptacji do warunków tropikalnych. 23 sierpnia zainaugurował rejsy na linii pakistańsko-indyjskiej, na trasie Gdynia-Southampton-Gibraltar-(czasami La Valletta)-Port Said-Suez-Aden-Karachi-Bombaj, na której odbył 25 podróży. W tym okresie wykonywał też rejsy wycieczkowe, m.in. w sierpniu 1952 roku zabrał do Helsinek grupę polskich olimpijczyków. 19 czerwca 1953 roku w czasie remontu w brytyjskiej stoczni Palmers Shipbuilding & Iron Co., Ltd w Hebburn-on-Tyne zszedł ze statku jego dowódca kapitan Ćwikliński, jednostka powróciła do kraju pod dowództwem starszego oficera, a 23 czerwca dowodzenie objął kpt. ż. w. Tadeusz Meissner. 28 sierpnia 1954 roku koło Krety w czasie setnego rejsu liniowego, ogromna fala zabiła jednego z marynarzy pracujących na pokładzie dziobowym, a trzech dalszych zmyła za burtę i po siedmiogodzinnych poszukiwaniach uznano ich za zaginionych. Wypadek ten spowodował zmianę na stanowisku dowódcy jednostki, którym z dniem 9 listopada 1954 roku został kpt. ż. w. Mirosław Głowacki., którego 9 sierpnia 1956 roku zastąpił kpt. ż. w. Franciszek Szudziński.

Batory

Pod koniec października 1956 roku wkrótce przed zablokowaniem, Batory opuścił Kanał Sueski. 26 stycznia 1957 roku zakończył ostatni rejs na linii pakistańsko-indyjskiej. W tym czasie postanowiono Batorego skierować na północny Atlantyk. Od lutego do maja 1957 roku przeszedł modernizację połączoną z remontem w stoczni Norddeutscher Lloyd w Bremerhaven. 26 sierpnia 1957 roku statek powrócił na Atlantyk, na linię kanadyjską (Gdynia-Kopenhaga-Southampton-Montreal). 12 listopada 1960 roku statek uratował załogę kanadyjskiego drewnowca Septilis Trader. W okresie od 16 stycznia do 11 kwietnia 1965 roku statek przeszedł kapitalny remont po raz pierwszy w całkowicie przeprowadzony w kraju. 22 stycznia 1967 roku uratował rozbitków z holenderskiego statku Jacob Verolome. 17 kwietnia 1967 roku w rejonie latarniowca Øresund w pobliżu Kopenhavn, Batory zderzył się z fińskim statkiem Arcturus, nie odnosząc większych uszkodzeń. Na linii kanadyjskiej odbył 112 rejsów. W okresie zimowym wykonywał także rejsy wycieczkowe.

Batory w Gdyni

Od 1 lipca 1969 roku pełnił funkcję hulku hotelowego w Gdyni (jego właścicielem zostało Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Gdańsku, a zarządzającym Miejski Ośrodek Sportu, Turystyki i Wypoczynku w Gdańsku). 10 grudnia 1970 roku wobec nie opłacalności dalszej eksploatacji jako pływający hotel został zwrócony Polskim Liniom Oceanicznym. Po prawie dwóch latach „pobytu na emeryturze”, 11 marca 1971 roku sprzedano go na złom do stoczni złomowej Yau Wing Metal Junk w Hongkongu. 30 marca wyszedł w swój ostatni rejs, do stoczni złomowej, gdzie zawinął 11 maja, 26 maja nastąpiło osadzenie statku na dnie, a 2 czerwca nastąpiło opuszczenie bandery. W swojej morskiej karierze odbył 222 rejsy liniowe, przewożąc ponad 270 tysięcy pasażerów, w 59 wojennych podróżach przewiózł dalsze około 120 tysięcy przewiózł jako transportowiec i około 75 rejsów wycieczkowych przewożąc około 30 tysięcy pasażerów.

Co sądzisz o wpisie?

Kliknij gwiazdkę, aby ocenić

Średnia ocena 0 / 5. Liczba głosów 0

Bądź pierwszym, który oceni ten post

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Przewiń do góry